Спадчына

Каля сінагогі ў Гродне выявілі падмуркі малітоўнай школы «Хеўрэ Алшых»

Падчас земляных работ каля харальнай сінагогі ў Гродне будаўнікі выявілі падмуркі малітоўнага дома «Хеўрэ Алшых», які прастаяў дзве сусветныя вайны, але быў разабраны ў савецкія гады.

Усе земляныя работы ў цэнтры Гродна праводзяцца пад наглядам археолагаў. У дадзеным выпадку нагляд праводзіць спецыяліст з Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея Наталля Пачобут. Археолаг адзначае, што падчас работ у зямлі паказалася некалькі сценак невядомай пабудовы, як мяркуецца збудаванай у канцы XIX стагоддзя. Ды і катлаван у 3−4 метра пакуль не можа археолага парадаваць каштоўнымі знаходкамі.

«Па цаглінах можна вызначыць, што пабудова верагодна канца XIX стагоддзя. Але пакуль у нас некалькі сценак і шмат смецця», — распавяла Наталля Пачобут.

Цагляная сценка, якую выявілі будаўнікі падчас земляных прац побач з харальнай сінагогай

Сінагог у Гродне было каля 40

Траншэя пад камунікацыі праходзіць у некалькіх метрах ад харальнай сінагогі, а яшчэ да 1941 года там знаходзілася шчыльная забудова. Гісторык Яўген Махнач мяркуе, што падчас земляных работ былі знойдзены падмуркі малітоўнай школы «Хеўрэ Алшых», якая стаяла каля самай сінагогі.

«Гэта месца ў горадзе ў даваенныя гады называлася Школьны двор, там было шмат сінагог і іншых малітоўных дамоў. Якраз за харальнай і быў малітоўны дом „Хеўрэ Алшых“. А наогул у Гродне было каля 40 сінагог і кожная габрэйская арганізацыя і таварыства мелі сваю малельню. Напрыклад, была сінагога для ветэранаў, для шаўцоў, цесляроў i iншых».

Сінагога — гэта малітоўны дом, месца, дзе збіраюцца вернікі іудзеі для малітвы і размовы з Богам.

Падмуркі малітоўнага дома «Хеўрэ Алшых»

Малітоўная школа прастаяла дзве сусветныя вайны

Што ля сінагогі выявілі падмуркі малітоўнага дома «Хеўрэ Алшых», лічыць і гісторык Мечыслаў Супрон. Пра гэтую пабудову ён збірае інфармацыю на працягу апошняга часу і неўзабаве гатовы яе апублікаваць.

«Так, гэта малітоўная школа, якую знеслі ў савецкія гады. На гэтым месцы пачынаючы з канца 18 стагоддзя стаяў драўляны будынак школы, але пабудова згарэла падчас пажару 1899, і ў 1901 г. на тым жа месцы пабудавалі цагляны будынак. Ён прастаяў дзве сусветныя вайны, але не перажыў савецкі час».

«Хаўре Алшых» у перакладзе з іўрыту азначае: «Хаўрэ» — брацтва (аб'яднанне), «Алшых» — хутчэй за ўсё прозвішча равіна, адміністратара ці мецэната малітоўнага дома.

У музеі макетаў Ігар Лапехі сёння ёсць макет малітоўнага дома «Хаўрэ Алшых», які знаходзіўся збоку ад сінагогі, амаль над самым абрывам гары.

Малітоўны дом «Хеўрэ Алшых» побач з харальнай сінагогай на макетах Ігар Лапехі

Будынак сам пачаў развальвацца

Знеслі малітоўны дом у 1960-х гадах, пра гэта Hrodna.life распавёў жыхар вуліцы Рабочай Яўген Пікаловіч, які жыве там з 1934 года.

«Я добра памятаю гэтую сінагогу, яна была крыху менш за тую, якая зараз стаіць. Пабудова сама стала разбурацца ў пасляваенныя гады. Канчаткова яе знеслі дзесьці ў 1960-я гады. А наогул у гэтым раёне было некалькі сінагог і я пасля вайны бываў на даху адной з іх і знаходзіў там нейкія паперы, але ў тыя гады мне яны былі нецікавыя».

Знойдзеныя падмуркі малітоўнай школы не ў лепшым стане. Археолаг іх памерае і зафіксуе. Аб аднаўленні пабудовы сёння і гаворкі не ідзе.
Але ў цэлым гродзенскія гісторыкі ўздымаюць тэму пусткі за сінагогай і нагадваюць уладам пра яе каштоўнасць і перспектывы аднаўлення.

Падзяліцца

Апошнія запісы

«Баяўся, што мне прад’явяць данаты, за якія павінен адкупіцца». Як гродзенцы на свой страх і рызыку прыязджаюць на радзіму, каб прадаць жыллё

Жонка палітэмігранта Алена эканоміла на манікюры і ездзіла зайцам, каб купіць кватэру - і прадала…

3 мая 2024

$ 200, машынка і мара. 9 гродзенскіх брэндаў, на якія варта звярнуць увагу гэтай вясной

Hrodna.life сабраў у адным месцы некалькі лакальных дызайнераў, у якіх можна абнавіць гардэроб гэтай вясной.…

3 мая 2024

Мерцающие, мраморные и яйца дракона. Тренды Тик Ток на Пасху 2023

Как покрасить яйца необычно? Из фиолетовой капусты можно получить изумрудный цвет, из вина получаются яйца,…

2 мая 2024

У беларускіх студэнтаў у Польшчы з’явіліся праблемы з візамі: МЗС адмаўляе, тэрмін скарачаецца

Беларускім студэнтам пачалі адмаўляць у візе для вучобы за мяжой. Тэрміны, на якія віза выдаецца,…

30 красавіка 2024

«Ходзяць чуткі, што яе завербавалі». Што гродзенцы напісалі ў 600 зваротах у КДБ

Каля 600 зваротаў, адпраўленых гродзенцамі або звязаных з Гродна, ёсць у базе зваротаў у КДБ.…

30 красавіка 2024

Бойка артыстаў на сцэне, добраўпарадкаванне Швейцарскай даліны, святкаванне Дня канстытуцыі - што адбывалася ў Гродне 100 гадоў таму

Гістарычны канал Hrodna 11:27 працягвае пераказваць, што пра жыццё ў Гродне пісала мясцовая газета "Echo…

28 красавіка 2024